سرعت زیاد خیابان‌های تهران را ناامن کرده است

جوان آنلاین: خط عابر پیاده باید امن‌ترین نقطه شهر باشد، جایی که قانون، راننده را به توقف و عابر را به عبور ایمن فرا می‌خواند، اما در خیابان‌های تهران، این خط سفید بیش از آنکه نشانه امنیت باشد، مرزی لرزان میان زندگی و مرگ است. آمار‌های رسمی پلیس راهور تهران بزرگ نشان می‌دهد عابرپیاده، بی‌دفاع‌ترین قربانی ترافیک پایتخت است؛ قربانی بی‌توجهی، شتاب و تصمیم‌های پرخطر. 

در ترافیک فشرده پایتخت، عبور از خیابان برای عابران پیاده به تجربه‌ای پراضطراب تبدیل شده است. رانندگانی که پشت خط عابر توقف نمی‌کنند، موتورسیکلت‌هایی که پیاده‌رو و خیابان را یکسان می‌بینند و خودرو‌هایی که با سرعت و بی‌توجهی از کنار رهگذران عبور می‌کنند، تصویری آشنا از معابر شهری تهران ساخته‌اند. در این میان عابرپیاده که کمترین ابزار حفاظتی را دارد، بیش از همه در معرض آسیب قرار گرفته است. 

بخش قابل‌توجهی از این ناامنی به رفتار رانندگان بازمی‌گردد. استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی، یکی از شایع‌ترین مصادیق بی‌توجهی به جلو است؛ رفتاری که تمرکز راننده را مختل می‌کند و فرصت واکنش به حضور عابر را از بین می‌برد. ثانیه‌ای غفلت می‌تواند برخوردی را رقم بزند که به قیمت جان یک رهگذر تمام شود. 

اما سوی دیگر ماجرا به رفتار خود عابران پیاده مربوط است. بی‌توجهی به قوانین، استفاده نکردن از پل‌های عابرپیاده و عبور غیرمجاز از عرض خیابان‌ها و حتی بزرگراه‌ها، بخشی از واقعیت تلخ ترافیک شهری است. در بسیاری از معابر، پل‌های عابر پیاده نصب شده، اما ترجیح برخی شهروندان عبور مستقیم از خیابان است؛ تصمیمی که اغلب با دست‌کم گرفتن خطر همراه می‌شود. 

شدت آسیب‌پذیری 

آمار‌های رسمی پلیس، ابعاد این خطر را به‌روشنی نشان می‌دهد. سرهنگ رابعه جوانبخت، رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ با اشاره به وضعیت تصادفات عابرین پیاده در پایتخت اعلام کرده است: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، ۳۷ درصد از کل تصادفات فوتی شهر تهران به عابران پیاده اختصاص داشته و در این بازه زمانی ۲۴۱ نفر از عابران جان خود را از دست داده‌اند. رقمی که به‌تنهایی بیانگر شدت آسیب‌پذیری این گروه از کاربران ترافیکی است. 

پایین بودن درک خطر

به گفته سرهنگ جوانبخت، بررسی نوع راه در تصادفات فوتی عابران پیاده نشان می‌دهد بزرگراه‌ها با ۵۲ درصد، رکورددار این حوادث هستند؛ پس از آن خیابان‌های اصلی با ۴۳ درصد و سایر معابر با ۵درصد قرار دارند. این در حالی است که طبق قانون، تردد عابر پیاده در بزرگراه‌ها ممنوع است. از دیدگاه پلیس، عابری که عبور از عرض بزرگراه را انتخاب می‌کند، در واقع درک درستی از خطر ندارد، خطایی که می‌تواند پیامدی جبران‌ناپذیر در پی داشته باشد. 

دلایل خطر

رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ در تشریح علل وقوع تصادفات عابرین پیاده، عدم توجه به جلو را با سهم ۸۰ درصدی مهم‌ترین عامل دانسته است. وی تأکید می‌کند که در بسیاری از موارد رانندگان به‌دلیل عواملی مانند تیرگی پوشش عابر، ضعف روشنایی معابر، نور نامناسب خیابان‌ها و قرار گرفتن عابر در نقاط کور خودرو متوجه حضور رهگذران نمی‌شوند. این عوامل در کنار حواس‌پرتی راننده، احتمال وقوع سانحه را به‌شدت افزایش می‌دهد. پس از آن، عبور غیرمجاز و غیرایمن عابران پیاده با سهم ۷ درصدی در رتبه دوم علل تصادفات قرار دارد و ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه در رتبه سوم دیده می‌شود. با این حال، نکته قابل‌تأمل آن است که بنا بر اعلام سرهنگ جوانبخت، در ۴۱درصد از تصادفات فوتی عابران پیاده، خود عابر سهم تقصیر داشته است. طبق آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، عابران موظفند از محل‌های مشخص شده مانند پل‌های عابر پیاده و گذرگاه‌ها تردد کنند و تخطی از این قانون، در صورت وقوع حادثه، مسئولیت به‌همراه دارد. 

زمان‌های پرخطر

زمان وقوع این حوادث نیز هشداردهنده است. سرهنگ جوانبخت بازه زمانی ۲۰ تا ۲۴ شب را رکورددار تصادفات فوتی عابران پیاده عنوان می‌کند و می‌گوید ۲۹ درصد از این تصادفات در این ساعات رخ می‌دهد؛ زمانی که روشنایی طبیعی وجود ندارد، حجم تردد بالاست و دیده نشدن عابر به عاملی تعیین‌کننده در بروز سانحه تبدیل می‌شود. 

گروه‌های سنی

از منظر سنی نیز الگوی متفاوتی دیده می‌شود. به گفته رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ، گروه سنی ۶۵ سال به بالا با ۳۴ درصد، بیشترین سهم متوفیان عابر پیاده را به خود اختصاص داده‌اند. برخلاف تصادفات خودرو و موتورسیکلت که جوانان ۲۰ تا ۳۰ سال بیشترین قربانیان هستند، در میان عابران پیاده سالمندان بیشترین آسیب را می‌بینند، گروهی که به‌دلیل کاهش توان حرکتی و واکنش کندتر در برابر خطرات ترافیکی آسیب‌پذیرترند. 

هشدار پلیس

در پایان، سرهنگ جوانبخت سرعت بالا و سرعت غیرمجاز را یکی از عوامل اصلی فوت عابران پیاده می‌داند و تأکید می‌کند که شدت آسیب در برخورد با عابر، با افزایش سرعت چند برابر می‌شود. او از رانندگان خواسته است در تمام ساعات شبانه‌روز با سرعت مطمئنه رانندگی کنند تا امکان واکنش به‌موقع در برابر عابران وجود داشته باشد. واقعیت این است که امنیت عابر پیاده، شاخص مهمی از سلامت ترافیکی شهر است. تا زمانی که قانون از سوی همه کاربران راه ــ راننده و عابر ــ جدی گرفته نشود، خیابان‌های تهران همچنان صحنه حوادثی خواهند بود که می‌شد از آنها جلوگیری کرد، حوادثی که هر کدام، یک زندگی و یک خانواده را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.